TURISTIČKI ARANŽMAN: Nova godina u Moskvi

  • 00 DAN
  • 00 SAT
  • 00 MIN
  • 00 SEK
+
<>

Krstarenje Rusijom (deseti deo)

– Kostroma

Tokom letnje sezone na gotovo pedeset ovakvih brodova, domaći i strani turisti, krstare ruskim rekama i jezerima i pohode gradove i znamenja iz bogate kulturne riznice…

Krstarenje Volgom (X deo) – Kostroma

Most na Volgi, ispod koga prominusmo, spaja takoreći simetrično podeljen, drevni grad Kostromu, sa oko trista hiljada stanovnika, udaljenu 360 km severoistočno od Moskve. Naziv grada na ušću istoimene reke u Volgu, potiče sa dva izvora: prvi od finsko-ugarske reči «kostrum», u značenju tvrđava, zamak i drugi koji se odnosi na plesni ritual, u kome se lutka od slame, simbol buđenja prirode u proleće, ritualno žrtvuje spaljivanjem ili bacanjem u talase reke. Obred u spomen dvojakog tumačenja imena grada, neguje se svake godine u vreme festivala.

krstarenje-volgom-kostroma

Tokom letnje sezone na gotovo pedeset ovakvih brodova, domaći i strani turisti, krstare ruskim rekama i jezerima i pohode gradove i znamenja iz bogate kulturne riznice.

Pokraj 17. veka Kostroma postaje treći po veličini grad u Rusiji, odmah iza Moskve i susednog Jaroslava. Nekako u to vreme grad je prestao da bude utvrđenje a postao je veoma važan, privredni, trgovački i kulturni centar. Tu su se proizvodile uniforme za potrebe pripadnika ruske flote. Danas je Kostroma moderno razvijen grad u kome se proizvode mašine namenjene brodarstvu, mašinskoj, hemijskoj, građevinskoj, tekstilnoj i drvnoj industriji. Tu je sagrađena termoelektrana snage 4800MW, najveća u bivšem Sovjetskom Savezu.

georgi-cecerin

Na tezgama pokraj pristaništa turisti mogu da kupe suvenire i sušenu ribu.

Autobusima idemo u posetu Ipatijevskom manastiru, svakako najznačajnijem spomeniku kulturno istorijske baštine grada. Nekad su ove predele prekrivale šume, poput naše Šumadije, koje su morale nestati nastankom grada i njegovog ubrzanog kulturnog i civilizacijskog razvoja. Stare zgrade, u klasicističkom i modernističkom stilu, građene po uzvišenjima na obalama Volge i njene leve pritoke Kostrome čine grad neodoljivo privlačnim.

manastir

Pored građevina stare arhitekture, pažnju privlače i lepe crkve, manastiri, muzeji i umetnička galerija iz 1152.godine.

Kraj plodnog ušća Kostrome u Volgu nalazi se Ipatijevski manastir iz 16.veka, čiju su izgradnju pomagale veleposedničke porodice Godunov a kasnije i Romanov. Boris Godunov vladao je od 1584.-1598.godine kao namesnik Fjodora I, sina Ivana IV Groznog, i kao car od 1598.do 1605.godine. Uspešno je vodio trogodišnji rusko-švedski rat od 1590.godine, i kao pobednik dobio izlaz na Baltičko more. Istovremeno on je i osnivač Ruske Patrijaršije 1589. godine. Njegov sadržajni život umetnički je nadahnuo Puškina za dramu i Musorskog za operu: Boris Godunov. U jednom od manastirskih tornjeva nalazi se stilizovani zvonik pokraj koga se uzdiže još jedan, tzv. zeleni toranj. Nad ulazom u manastir podignuta je nadvratna crkva. Ovo je obnovljena petokupolna crkva Svete Trojice, i prekrivena zlatnim kockastim pločama. Ovde je veoma zastupljena jednostavna dekorativna obrada fasade sa koje zrači blagodatna energija fresaka Gospoda Isusa Hrista i Blažene Deve Marije.

ipatijevski-manastir

Ogromni polielej tj. svećnjak koji se pali pri bogosluženju svete liturgije, veoma impresivno deluje. U umetničkom pogledu sjajan utisak ostavlja i ikonostas, sav u duborezu, sa veoma vrednim ikonama: Isusa Hrista na prestolu sa majkom Božjom i Jovanom Bogoslovom, kompozicija u ikonopisačkom kanonu znana kao Deisis, što znači Isus Hristos sa dva svetitelja. Svojom lepotom ističu se i druge, ništa manje vredne i lepe ikone. Poglede posetilaca i molitveno tihovanje verujućih privlače i ikone: Vaskrsenja i Vaznesenja Gospodnjeg. Na izrezbarenom ikonostasu ističu se detalji vinove loze sa plodom grožđa čije vino simbolizuje krv Hristovu, kao i plodnost života čoveka i svega što rađa na zemlji. Tu je i časni životvorni krst, na kome je bio razapet Isus Hristos. Veoma je uspela i ikona Jovana Krstitelja kao i prestone ikone Majke i Sina. Upečatljiv utisak ostavljaju i carske dveri sa blagovesnikom Arhangelom Gavrilom i Majkom Božjom.

enterijer-manastira

Unutrašnji zidovi crkve živopisani su freskama nespornih umetničkih dometa. Vidimo Širšaju Nebes, tj. Majku Božju sa Hristom, koja raširenih ruku dočekuje bogoiskateljne vernike. Tu su i druge freske sa biblijskim scenama iz njihovog života. Boje fresaka od zlatne,plave, smaragdno zelene, ružičaste do bele i nebo plave nalaze se u savršenoj harmoniji.U centralnoj kupoli živopisan je lik Isusa Hrista, koji drži kupolu simbol nebeske slobode, dok su u ostale četiri male kupole, anđeli kao vaseljenski vojnici koji pridržavaju nebeski svod.

ikonostas

Crkveni tornjevi predstavljaju umetnički vrhunac ruske crkvene arhitekture. Pored njih u manastirskoj porti nalaze se i Jekatarinska vrata iz 18.veka kao i druge građevine koje su danas pretvorene u muzejski prostor sa veoma bogatim umetničkim zbirkama, o čemu će kasnije biti više reči. Zidine manastira u čijem sastavu se nalaze kule – pirgovi, građene su u obliku lučnih udubljenja nad kojima se nalaze prolazi sa jednostavnim prekrivačem i ogradom od drveta.

kostromski-muzej

Ovo je zgrada crkvenog i istorijsko-arheološkog muzeja kostromske eparhije ruske pravoslavne crkve, u kome se čuvaju dragocenosti vezane za čuvene, da tako kažemo, donatorske bojarske i carske porodice Godunov i Romanov. Ovde se čuva veoma cenjena kolekcija ikona: Majke Božje, zatim ikona Svete Trojice, Jovana Bogoslova, Isusa Hrista i druge. Tu su i oreoli ikona koje se nalaze na neophodnoj reparaciji zbog oštećenja tokom vremena. Pomenimo i druge vredne ikone: Časnog Krsta, Rođenja i Uspenja Majke Božje, zatim ikonu Svete Trojice iz 17.veka, poklon Dimitrija Ivanoviča Godunova i druge. Ikona Presvete Trojice, posvećena Svetom Knezu Vsevolodu i ravnoapostolskoj velikoj Kneginji Ruskoj Olgi iz 19.veka, takođe je na nužnem konzervatorskom tretmanu. U zlatnom okviru je i ikona Isusa Hrista. Ruske i vizantijske ikone, po stvaralačkim dometima, nesumnjivo spadaju u vrh sakralnih ostvarenja. Mnoge važne ikone nestale su tokom oktobarskih, revolucionarnih promena. Neke od njih danas krase izložbene prostore velikih svetskih muzeja a pojedine i privatne kolekcije. Od crkvenih relikvija izložen je i žrtvenik sa diskosom na kome je ugraviran lik majke Božje, putir za časne darove, hleb i vino tj. telo i krv Hristovu, kao i kandilo. Tu je i plaštanica tj. platno u koje je bilo uvijeno telo Hristovo nakon skidanja sa krsta. Izložene su i starostavne knjige na ruskom crkvenom jeziku koje su korišćene pri bogosluženju. Među sakralnim eksponatima nalaze se i carske dveri neprocenjive umetničke vrednosti. Ikonopisci su najviše slikali likove gospoda Isusa Hrista, zatim Majku Božju, njeno rođenje, uvođenje u hram (Vavedenje) i Uspenje, te Svete Trojice i Vaskresenje. Muzej čuva i ikonu Svetog Sergeja Radonješkog, kome molitvene želje upućuju ne samo ruski nego i srpski vernici. Vredne pažnje, svakako su i druge znamenitosti preko kojih u hodu spontano kamerom prelazimo.

eksponat

A u ovoj zgradi sa ukrasnom fasadom, živela je porodica Romanov.

kica-romanovih

Ova dinastija vladala je Rusijom tri veka od 1613. do 1917.godine. Potiču iz stare bojarske porodice iz 14. veka. Bojar, da podsetimo, je titula plemića, koja je bila u upotrebi od 10. do 17.veka, ali istovremeno i ratnika i savetnika kneževa i careva. Osnivač pomenute dinastije je Mihail Fjodorovič Romanov koji je ovde boravio kada je saznao da je u Moskvi izabran na tron ruskih careva. U ovdašnjoj crkvi Svete Trojice obavljena je ceremonija njegovog imenovanja za cara 1613.godine. Na pomenutom tronu ostao je od 1613. do 1645.godine. Muzejske prostorije čuvaju dragoceno umetničko blago iz doba Romanovih. Tu je minijatura zasedanja Sabora u Moskovskom Kremlju, ikone prepodobnog Genadija čudotvorca, ruskih patrijarha, Marfe – majke Mihaila Romanova koja se podvizavala u ovoj bogomolji. Teološkim rečnikom kazano, veoma je privlačna ikona Majke Božje sa krstom i kandilom, tim dragocenim crkvenim relikvijama upotrebljavanim na dan manastirske slave ili u litijama posvećenim patronu – zaštitniku grada. U postavci ovog izuzetno bogatog muzeja može se videti i po nekoliko, u umetničkom i duhovnom pogledu, značajnih ikona Isusa Hrista i Deve Marije. Svojom lepotom ističu se i dva u potpunosti uspela portreta cara Mihaila Romanova, kao i druge takođe lepe i umetnički uverljive ikone: Bogorodice, Isusa Hrista i ostale. Ova, u bidermajer stilu, bogato ukrašena stolica sačuvana je od zaborava i podseća na davno minula vremena čuvene dinastije. Zidove krase portreti imperatora Aleksandra III i drugih velikodostojnika. U postavci su i ostale vredne i značajne ikone iz 17.veka, zatim crkvene knjige, i razni drugi zapisi od izuzetne kulturno istorijske vrednosti. Posetioci rado fotografišu eksponate i pri tom kupuju prigodne monografije. Zbog pomenutog umetničkog blaga ovaj muzej ubraja se mežu najznačajnije ustanove crkvene umetnosti hrišćanskoga sveta.

eksponat2

Napuštamo Ipatijevski manastir i prolazimo ulicama Kostrome, gledajući zgrade stare i nove arhitekture sa prostranim parkovima punim zelenila.

kapija-ipatijevskog-manastira

Ovo je Bogojavljensko Anastasijin ženski manastir iz 1426.godine koji je osnovao Sergej Radonješki. U ovdašnjoj Bogojavljenskoj crkvi čuva se čudotvorna ikona Bogorodice, poznatija kao Fedorovska ikona Svete Deve, stara osam vekova. Ikonu je po legendi našao Princ Vasilij Jaroslavič na grani bresta u okolini Kostrome.

anastasijin-manastir-kula

Iznad ulaznih vrata uzdiže se manastirski pirg sa zlatnim prekrivačem, freskom Gospoda Isusa Hrista i natpisom «Hristos Vaskrese». Tu su i zlatne kupole manastirskih crkava čije je blago nažalost bilo nedostupno našim kamerama. Ovde se nalazi sedište Bogojavljenskog Sabora i sedište Episkopa Kostromskog. Ovamo o velikim praznicima, dolaze vernici iz svih krajeva Rusije, koji se nad čudotvornom ikonom mole za ispunjenje svojih želja. Na zidinama manastira stoji molitva Bogomajci: Presveta Bogorodice, spasi nas!

kupole-manastirskih-crkava

Vozeći se autobusom ulicama centra grada, posmatramo lepe zgrade, građene u duhu ranije ruske arhitekture. Tu je i ova čarobna drvena vila sa izrezbarenim ukrasnim detaljima, koji karakterišu tradicionalnu, narodnu drvenu arhitekturu.

kostroma

Ovakvih kuća od drveta ima dosta razasutih po gradu. Ovde sa Susanjinskog skvera vidimo mnoge monumentalne zgrade koje čine otmeni deo varoši. Svojevrsni simbol Kostrome je vodotoranj ili vatrena kula, visoka 35 metara, građena od 1823.do 1827.godine. Unutrašnjost ovog gradskog obeležja negda su ispunjavale cisterne za vodu, kao i sobe za vatrogasce sa osmatračnicom na vrhu. Danas se tu nalazi muzej vatrogasnog doma.

drvena-arhitektura

Ovde u centru grada, njegovi stanovnici, ovim monumentalnim spomenikom legendarnom osnivaču Kostrome, Knjazu Juriju Dolgorukom, ukazuju poštovanje i zahvalnost.

spomenik-juriju-dulgorukom

Na ovom centralnom gradskom skveru podignut je i spomenik Ivanu Susanjinu, ruskom seljaku, koji je postao heroj jer je u zimu 1612.godine odveo odred poljskih napadača, koji su želeli da ubiju mladog Mihaila Romanova, u neprohodnu močvaru u kojoj je okončan njegov ali i njihov život.

Građani Kostrome podigli su i spomenik vođi Oktobarske socijalističke revolucije, Vladimiru Iliču Lenjinu, koji je rođen 1870. a umro 1924.godine.

lenjinov-spomenik

Tu na samom skveru Susanjina, pokraj glavne ulice, nalazi se svojevrsni tržni centar, u čijem sklopu je sagrađena i crkva Vaznesenja. Taj neobični trgovački bazar izgrađen je krajem 18. veka, na mestu gde se pre 300 godina nalazio šanac kostromske tvrđave. U ovom zanimljivom zdanju nekada je bio pijac pod otvorenim nebom, a danas su tu zastupljene prodavnice sa najraznovrsnijom robom. Građevinski svodovi nazvani su po proizvodima: cvetni, mlečni, povrtarski, uljani, riblji svod kao i prostori za prodaju slatkiša i druge robe. U današnje vreme ovde su i druge radnje pa i marketi sa najraznovrsnijom robom za sve ukuse a i rekli bismo za svačiji džep. Ogromni prodajni prostori protežu se od Susanjinskog skvera sve do obale reke, koje potrošači rado pohode i razgledaju. Nekada se ceo ovaj trgovački kvart zvao Gostinji Dom, tj gostionica.

skver-susanjina

U bogatom zelenilu ovih prostranih parkova ne uživaju samo šetači nego i galebovi, verni pratioci brodova na Volgi i bezazleni golubovi vesnici mira i slobode. Drevni grad o kome je reč zaista se može ponositi svojim lepim parkovima, obraslim cvećem i drvećem koji predstavljaju prave oaze čistog vazduha, a koji dopire ne samo iz krošnji drvoreda nego i sa odlazećih voda očaravajuće Volge. Tu na obali reke, nalazi se ovaj lepi vidikovac tj. letnjikovac koji je ime dobio po Ostrovskom, dramskom piscu i tvorcu klasične škole ruske drame. Uzgred da kažemo da ovdašnje pozorište takođe nosi njegovo ime. Pod kupolu oslonjenu na kružnim stubovima letnjikovca svakodnevno dolaze šetači i posetioci grada da uživaju u pogledu na gradsku luku i reku Volgu. Međutim tu navrate i zaljubljeni parovi koji se po legendi jedno drugom zavetuju na vernost i odanost u ljubavi neprolaznoj. I zaista tokom dana kao i u večernjim časima, mnogi mladi koje spaja ljubav, dolaze pod svodove vidikovca u nadi da će njihova ljubav večno trajati. Očevidno su smetnuli sa uma onu filozofsku opomenu da ništa nije večno i neuništivo i da sve što postoji na ovom svetu zaslužuje i da promine.

susanjin

Nad lukom polako se spušta tiho predvečerje. Ipatijevski manastir sa kupolama prelepe crkve ostaje blistajući u zelenilu. Za nama ostadoše i mnoge kuće tu po obodima reke, a mi ispunjeni nezaboravnim doživljajima, odlazeći ploveimo, sećate se ispod istog mosta s početka priče o Kostromi, u susret novim, još nedoživljenim, umetničkim dragocenostima velike kulture ruskog naroda.

Autor: Drago Novaković
Tekst: Ratomir Milić
Spiker: Goran Stojić

Zahvaljujemo se ekipi produkcijske kuće „Specialis“ koja nam je ustupila tekst i video materijale.